Het verhaal van de riksha’s

Ze zijn er! Niet met honderden, maar met honderduizenden! Niet alleen in de steden, maar tot in de verste uithoeken van het land: de riksha’s. Een fenomeen, een ervaring, een triller, een sensatie. Al is dit niet te beschrijven, toch vertel ik je hier: het verhaal van de riksha’s (met foto’s en een filmpje!)

We reden nog maar vlak na de aankomst van de luchthaven de stad in, en we konden er al niet meer naast kijken: riksha’s! We zouden ze de volgende dagen voortdurend zien. Wat een fenomeen als je uit Europa komt! Uit alle kanten komen ze opduiken, naar alle kanten rijden ze weg.

De riksha’s zijn in Banglagdesh zijn “fietsriksha’s”, geen loopriksha’s. Het zijn evenmin “Europeese” riksha’s. Anders stond er zeker een goede shimano-versnelling op, met minstens 8 versnellingen, en eersteklas remmen. Waarschijnlijk ook wel een naafdynamo om ook ’s nachts veilig te kunnen rondtoeren. En ook reflectoren en een gelzadel zouden niet ontbreken. Maar, deze riksha’s zijn nu eenmaal geen “Europeese”, maar heel duidelijk “Bengaalse”!

De bestuurder van zo’n fiets moet toch wel over zeer sterke benen beschikken. De versnelling is zeer groot en de fiets weegt veel. Afhankelijk van 1 of 2 inzittenden (of van de baggage, want met een riksha kan je echt alles vervoeren) komen er dan nog eens vele kilo’s bij. Je ziet dan ook de bestuurder geregeld af- en terug opspringen wanneer het een beetje moeilijker gaat. Te voet het hele spul met zijn passagiers voortduwen gaat bij berg op of bij een moeilijker wegdek, dan ook gemakkelijker. Ook moet je opletten dat je als bestuurder niet te veel naar achter leunt. Je zou wel eens kunnen omkieperen. Vandaar dat de trappers meestal goed over hun stuur liggen. Ook moet je een grote behendigheid hebben. Bij het rijden zwiebelt je stuur over en weer. Hoe dat ik dat allemaal weet? Wat dacht je? Juist, ik heb het uitgetest.

Maar duwkracht en behendigheid is niet genoeg. Je moet echt nog “ballen” hebben om je man te staan in het verkeer. Er zal wel een verkeersreglement bestaan in Bangladesh, maar het navolgen ervan is iets anders. Trouwens, ik denk dat het misschien niet kan. Want er zijn honderduizenden riksha’s die allemaal over straat “wriemelen”, één groot mierennest van riksha’s. Ze rijden allemaal door elkaar, steken elkaar voortdurend voor en snijden (in onze ogen althans) elkaar de pas af. En om duidelijk te maken aan de andere weggebruikers dat ze in aantocht zijn, bellen ze voortdurend.
Nu, moesten er alleen maar riksha’s zijn, tja, dan zijn alle weggebruikers ongeveer even sterk. Niets minder waar natuurlijk. Naast deze fietsvormen, rijden er nog 3 andere types van voertuigen:

- de miniscooterbusjes: het zijn scooters die uitgebouwd zijn met achteraan een overdekte tweezitbank. Ze zijn groen van kleur, maken veel lawaai en de uitlaatgas ziet zo zwart als roet. Ook dezen zijn er in de stad met enkele tienduizenden.

- dan heb je nog de minibusjes: dezen zijn een grotere variant van de miniscooterbusjes. Je kan er met 4 inzitten. Dat dacht ik toch. Maar bij nader toekijken, zag ik geregeld er 7 tot 10 mensen inzitten. Op het platteland worden zijn ook ingezet als schoolbusje

- en natuurlijk ook de echte bussen. Hier in Vlaanderen waren deze bussen al heel lang gesloopt, maar ginder rijden ze alsof ze pas nieuw zijn. Ze zien er (van ver) soms vrij nieuw uit! Wat men doet? Heel eenvoudig: men plakt papier over heel de carosserie en men schildert daarop een schoon kleurtje. En klaar is kees: geen roest, geen deuken en geen schrammen meer zichtbaar … Ze hebben dan waarschijnlijk geen autocontrole.

Met andere woorden: op straat loopt het verkeer in 4 verschillende snelheden. Van traag naar vlug: de voetgangers, de riksha’s, de scootertaxi’s en de bussen en vrachtwagens. En dit veroorzaakt nog meer chaos.
Zijn er dan geen auto’s? In de stad wel, maar relatief weinig. En op het platteland zeer zeldzaam.
Als wij dan met onze 3 jeeps rondtrokken, dan kan je wel verstaan dat wij “de attractie van de dag” waren …

We hebben verschillende keren “een riksha” genomen. Met ons groepje van 13 kwam dit op 7 verschillende rijders. Willem zocht voor ons dan de bestuurders, en terwijl wij instapten, informeerden hij hen waar we naartoe moesten. Als je nu zou denken dat alle bestuurders hun stad goed kennen, wel vergeet het. We zagen ze geregeld bij de start naar elkander kijken zo met het gezicht van “ik volg jou wel hé”. En hop …. weg ermee. Maar al gauw waren we – door de enorme drukte – ook verspreid. En dan, ja dan …. We vertrokken altijd samen, maar we zijn nooit samen aangekomen. Altijd was er wel iemand “even verloren” gereden …. Geen paniek nochtans, een half uur (of nog meer!) later kwamen ook de “achterblijvers” altijd tevoorschijn.

De riksha’s zijn alitjd “pieces uniques”. Ze worden immers met de hand geassembleerd en volledig beschilderd. Kostprijs toch algauw 8000 taka’s (ongeveer 100 €). Verdien je er dan je kost mee? Wel …. voor 20 taka’s (ongeveer 1/2 euro) moet je toch heeel veeeel klanten hebben. Eigenlijk schandalig.

Krijg je ook zin om eens met een riksha te rijden? Ja? Nog even geduld dan. Over x-maanden hebben we er enen (voor de Damiaanactie) hier in het Antwerpse. Met veel plezier wil ik je “driver” zijn!

Tot morgen, voor een volgend verhaal!
Hou je,
Geert.

Ps: geniet van het filmpje, en zet de luidspreker luid! Dan lijkt het echter.